Токтогул алты тилде...

 

Гулзура Жумакунованын Токтогулга арналган «Ырларга өрүлгөн, күүлөргө төгүлгүн өмүр» аттуу китеби- азербайжан, казак, түркмен, түрк,өзбек жана кыргыз тилинде басмадан толук чыкты.
Токтогулдун 150-жылдыгына карата Анкара Университетинин профессору, филология илимдеринин доктору, Гулзура Жумакунованын Токтогулдун чыгармачылыгына арналып «Ырларга өрүлгөн, күүлөргө төгүлгүн өмүр» деген китеби азербайжан, казак, түркмен, түрк жана өзбек тилдерине которулуп алты китеп болуп чыгарылды. 
Бул китеп Токтогулду Түрк дүйнөсүнө Абайдай кылып, Махтумкулудай кылып дүңгүрөтүп жайылтыш максатында жазылды. Токтогул ким? Акын ,эпосторду айткан дастанчы, устат. Атай, Калык, Алымкул, Эшмамбетти, Коргоолду,Тоголок Молдону тарбиялаган насаатчы. Түндүк-Түштүк дебей баардык жерде шакирттерди тарбиялаган инсан. 
Китептин Эпиграфы катары Токтогулдун бул ыры жазылды;
Кайран Током көзү өтсө,
Кайрылып келип ким көрөт
Кара чым баскан мүрзөсүн.
Калкымдан кетсем мейличи
Калың журтум гүлдөсүн!-деп карып калган кезинде Пишпекке барганда анын чыгармачылыгына маани берилбей, бул бир карыган адам деп эч ким карабай калганда-көңүлү чөгүп ырдаган. Бирок анын ыр күүлөрүнүн өлбөстүгүн мезгил өзү ырастап отурат.
Токтогулдун 150-жылдыгына карата жазылган «Ырларга өрүлгөн, күүлөргө төгүлгүн өмүр»-деп аталган китебинде эмнеге таянганын Гулзура Жумакунова айтып өттү;
Музыкалык бөлүмүн дагы Гулзура Жумакунова өзү жазды. Токтогулдун ботой күүлөрү, «Миң кыял», «Кайрыктар», «Камбарканы», «Кербездер», «Шыңгырамалар» нотасы менен берилди. Мында Кыргызстандан китепканадан алган В.Виноградовдун бир экземплярда сакталып калган китебинен маалыматтарды колдонгон. Күүлөрдүн СDcин дагы чыгарды. Китеп Стамбулдагы басмаканада басылды. Китептин беттерине оймолорду койдуртуп, ар бир бөлүмдө-кыргыз сүрөтчүлөрү тарткан сүрөттөрүн темага жараша жайгаштырып, жандуу элес бериш үчүн чойдуруп тарттырдым дейт Гулзура Жумакунова. 
Китепти кыргызчадан түрк тилине Гулзура Жумакунова өзү жазып чыкса, ал эми башка тилдерге эмгек өргүүгө чыкпай кыска убакытта которушкандарды айта кетели. Казак тилине «Абай» университетинин казак адабияты кафедрасынын башчысы, филология илимдеринин доктору, профессор Темиркан Сака уулуТебегенов которгон. 

Азербайжан тилине- профессор, доктор Рамис Аскер которгон. Ал Баку университетинин түрк дүйнөсү эл адабияттар кафедрасынын башчысы.
Өзбек тилине которгон Зухреттин Исамуддинов. Өзбек Улуттук китепканансынын директору, Китеп палатасынын директору, өзү «Манас» боюнча диссертация жактаган киши.
Түркмөн эли үчүн Берди Сариев которгон. Азади университетинин филология факултетинин деканы, азыр Анкарада иштейт.

Өскөнбек Абдраимов мырза бул китептин негизинде кинотасма тартылышы керектигин сунуштады.
Гулзура Жумакунованын Токтогулдун чыгармачылыгына арналып жазылган «Ырларга өрүлгөн, күүлөргө төгүлгөн өмүр» деген китебин Түрк дүйнөсүнө таанытыш үчүн жана таркатылышы үчүн 1000 нускадан Эскишехир басмаканасында чыгарылып, Кыргызстанга китепканаларга бекер таркатылат. Түрк, казак, өзбек, түркмөн жана азербайжан окурмандарына дагы таркатылат.
Китептин акыркы бетинде Токтогулдун « Азаттык күндүн жогунан» деген ыры колдонулду;
Улуу кең Кара-Сакалда
Уктасаң кирбей капарга,
Улпактай семиз жер жатат
Улук жок сырын ачарга.
Узун Акмат Чычканда
Удургуп мөңгү кыш жайда
Уңшуган улуу сел жатат
Пайдасы тийбей эч жанга.
Ак мөңгүлүү тоолордун
Аркайган аска зоолордун
Арасы сайын кен жатат
Ал кендердин ким казат?
Башаттай тунук оргуган
Бакытты жердин койнунан
Алалабай алсыз эл жүрөт
Азаттык күндүн жогунан.
Токтогулдун бул ырын элине карай чакырык катары кабыл алсак болот. Жеринин байлыгын,сулуулугун көрө билип, келечекти көрө билген залкар инсан экендигин дагы бир ирет далилдейт.

3 Декабрь 2014

Башына
KDMK 2014 ALL RIGHTS RESERVED